Galleries

Pynlong ka KAS ïa ka Jingrakhe Lyngkhuh Sngi Ïap ba 83 u Myllng Soso Tham ha Khliehriat

Ka Khasi Authors’ Society, Shnat Khliehriat ha ryngkat ka jingїatrei lang bad ka Khasi Department Jaintia Eastern College ka la pynlong ïa ka jingrakhe kynmaw burom їa ka lyngkhuh sngi їap ba phraphew lai u myllung Soso Tham. Ïa kane ka jingïalang la pynlong ha Jaiñtia Eastern College, Khliehriat ha ka 18 Tarik Nohprah, 2023 ha kaba la pynlong ruh їa ka lympung їamir jingtip halor ka phang “U Synñiang jong u Soso Tham sha ka Jaitbynriew Khasi”. Ha kane ka sngi, la wan ïashim bynta da ki nongkitkam bad ki dkhot ka KAS Seng Kmie, ki nongkitkam jong ka KAS na ki shnat bapher, lem bad kiwei de ki riew pawkhmat jong ka dong ka thaiñ Khliehriat bad ka jylla Meghalaya hi baroh kawei. Ki nongїashimbynta baroh kiba la їawan ha katei ka lympung їamir jingtip ki long palat 200 ngut bad la pynrhem ruh ïa ka jingïalang da ka jingrwai na ki samla pule ka Jaiñtia Eastern College, Khliehriat.

Ha kane ka sngi, u Dr. W. R. Kharlukhi, MP Rajya Sabha u la wan ban kyrkhu kyrdoh kum u Kongsan bad u Ma Kyrmen Shylla, Myntri ka Sorkar Jylla kum u Symbud Kongsan. Ha kane ka jingïalang u kongsan u la pyllait paidbah ruh ïa ka kot, Shi Hara ki Sur Myllung bad ki Ese ba la thoh da ki samla pule ka Jaiñtia Eastern College, Khliehriat. Nalor kine ki rangbah la ïoh ruh ka jingkren na u Principal, Dr. P. Nongtdu, Dr. David Diengdoh, President Shnat Khliehriat, KAS, ka jingkren Maitphang na u Prof. D.R.L. Nonglait, President KAS bad la pynïaid da u Bah Emmanuel Shangpliang. Haba ai jingkren Maitphang, u Prof. D.R.L. Nonglait u la kren ruh halor ka kyrdan jong ka ktien Khasi kumba ka long mynta. Nangta u la kdew de їa ka jingtreikam bad ka jingshakri jong ka KAS na ka bynta ban pynïar ïa ka ktien nongmei nongpa. Une u nongїalam rangbah ka KAS u la pynsngew ruh halor ki jingtrei ka KAS kaba dang trei mynta; (i) Kaba thoh їa ka Khasi-Khasi Dictionary hapoh ka jingaibuit I Prof. Badaplin War, (ii) Ka jingpynkylla ktien їa ki rai bad ki jingbishar jong ka Indian Supreme Court, (iii) Ban pynlong їa ka ktien Khasi kum kawei na ki ktien sorkar (official language) jong ka sorkar Meghalaya bad (iv) Ban ban dawa pynrung noh їa ka ktien Khasi hapoh ka khyrnit baphra jong ka riti synshar ka ri India.

Ha ka sienshong ba ar, la ïoh ka jingkren na ki lai ngut ki riewshemphang. Ka Prof. S. Dkhar, Head Department of Khasi, NEHU, Shillong ka la kren halor ka phang “Ki Snap ka Kolshor Khasi Kumba ki Paw ha ki Poim u Myllung Soso Tham”. Ha ka jingkren ka riewshemphang ka la pyrshang ban pyni kumno u Soso Tham kum u myllung u la pynpaw shynna їa ki snap ka kolshor u Khasi kum (a) Ka kheiñ kur kheiñ jait, (b) Ka niam ka rukom, (k) Ka tip kur tip kha bad (d) Ka thymmei longbriew. Kane ka riewshemphang ka la ban jur ba kitei ki bynta jong ka kolshor ki paw shai ha kiba bun ki poitri jong u myllung Soso Tham. U riewshemphang, Dr. K.P. Phawa, Khasi Department Umshyrpi College, Shillong u la kren halor ka phang “U Myllung Soso Tham kum u Nongkyrsiew їa ka Jaitbynriew”. Ha ka jingkren, u Dr Phawa u la wanrah ïa ka bishar bniah halor ka jingdon jong ki snap jingkyrsiew thiah lane ki snap pynkhih jingmut їa ka jaitbynriew kiba u myllung Soso Tham u la bsuh ha ki jingthoh jong u. Khatduh eh u Babu O.R. Shalam u la kren halor ka phang “Ka Rukom Pyrkhat u Soso Tham ha ka juk kaba la Leit bad ka Mynta”. Halor kane ka phangkren, une u rangbah u la tai bniah halor ka saiñpyrkhat kaba u myllung Soso Tham u la pynphalang ha ki jingthoh jong u. Lyngba ka jingkren jong une u riewshemphang, lah ban sngewthuh ba u Soso Tham u la bsuh ha ki jingthoh jong u їa ka saiñpyrkhat kaba khraw bad kaba jylliew bha shaphang ka lawei bad ka mynta jong ka jaitbynriew.

Dawa ka Khasi Authors’ Society ban ithuh noh ïa ka ktien Khasi kum ka ktien Sorkar (Official Language) ha ka Jylla Meghalaya

Ha ka 16.10.2023 ka Seng ki Nongthoh Kot Khasi ka la leit ban ai ïa ka Dorkhas ha u Myntri Rangbah ka Sorkar Jylla, u Conrad K. Sangma ha kamra treikam jong u. Ha ka Dorkhas la dawa ba dei ban ithuh noh ïa ka ktien Khasi kum ka ktien Sorkar (Official Language) ha ka Jylla Meghalaya.

Ha kane ka jingïakynduh, kaba la neh shi kynta tam la batai ba ka ktien Khasi haduh mynta ka dang dei ka Ktien Synrop (Associate Official Language) jong ka Jylla Meghalaya naduh ka snem 2005. Kane ka long katkum ka Meghalaya State Language Act, 2005 kaba la mih ha ka jingpynbnaïar ha ka 4.5.2005. Haba kyrtiang dien, kawei na ki daw ba ha khmat eh ba ka Jylla Meghalaya ka ïoh la ka jong ka Jylla bapura ka dei namar ba ki Nongïalam bad ki dkhot ka jaitbynriew ha kito ki por ki ïakhih tyngeh ban pyrshah ïa ka Sorkar Assam kaba thmu ban pynlong ïa ka ktien Assamese kum ka ktien Sorkar, kata ka The Assam Official Language Act, 1960. Mynta ka Jylla Meghalaya ka la kynjoh sha ka sanphew snem tam bad ym shym la don kano kano ka jingpruid dak lane ka jingpyrshang na ka liang ka sorkar ba kan pynlong noh ïa ka ktien Khasi kum ka ktien Sorkar (Official Language). Ha ka jingdawa la kyntu ruh ïa ka Sorkar Jylla ba ka por ka la dei ban ithuh noh ïa ka ktien Khasi kum ka ktien Sorkar (official Language) nalor ka ktien English. Kane kan ïarap ban nang pynkhlaiñ shuh shuh ïa ka jingdawa na ka Sorkar India ban kynthup noh ïa ka ktien Khasi ha ka Khyrnit kaba phra jong ka Riti Synshar. Hadien ka jingïatai na ka liang u Myntri Rangbah u la kular ban khmih bniah shuwa ïa kane ka kam ha shuwa ban pyntreikam.